Bắc Bổ Đà – Nam Hương TíchMở cửa hằng ngày

Lịch sử hình thành

Từ ngôi chùa tranh của người tiều phu đến trung tâm Phật giáo lớn xứ Kinh Bắc

Sự tích chùa Ông Bổ

Theo văn bia “Bổ Đà sơn bi” (Tự Đức 31 – 1878): tương truyền từ xa xưa, trong làng có người tiều phu chưa có con trai. Khi lên núi kiếm củi gặp một gốc thông già, mỗi nhát bổ ông lại niệm “Phật Quan Thế Âm”, sau đó nhặt được 32 đồng tiền ở gốc cây. Vị cao tăng bảo rằng: “Đức Phật Quan Âm có 32 điều ứng”. Người tiều phu khấn cầu nếu được con trai sẽ dựng chùa thờ. Quả nhiên không lâu sau vợ ông sinh được con trai; vợ chồng bèn dựng một ngôi chùa lợp tranh ngay gốc thông già, đúc tượng Quan Âm Tống Tử để thờ phụng. Từ đó nơi đây thành thắng tích, gọi là chùa Ông Bổ.

Thời Lý – Trần

Tương truyền khu di tích có từ thời Lý (thế kỷ XI). Thời Trần, Phật hoàng Trần Nhân Tông khai sáng thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Nếu chùa Vĩnh Nghiêm là chốn Tổ quan trọng nhất của Trúc Lâm thì Bổ Đà là trung tâm Phật giáo lớn thứ hai trên đất Bắc Giang cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của thiền phái này; hiện nay trong chùa vẫn có ban thờ Trúc Lâm Tam Tổ.

Thời Lê Trung Hưng

Năm Quý Mão, niên hiệu Bảo Thái (1723), sư trụ trì Phạm Kim Hưng trùng tu Thượng điện, Thiêu hương, Tiền đường, phát triển nơi đây thành trung tâm Phật giáo lớn theo thiền phái Lâm Tế. Cùng với chùa Bảo Quang (chùa Bách Tháp – Bắc Ninh), Bổ Đà là một trong hai chốn tùng lâm sớm tiếp nhận dòng thiền Lâm Tế ở vùng Kinh Bắc.

Thời Cảnh Hưng, Hòa thượng Như Thị – Tính Ánh, người làng Bình Vọng, huyện Thượng Phúc, bỏ vinh hoa xuất gia, vân du tới đây, mua nửa quả núi 20 mẫu phía Đông làm đất Tam bảo, lập chùa Tứ Ân và am Tam Đức dưới chân núi, trùng tu chùa Quán Âm.

Thời Nguyễn

  • 1834 (Minh Mạng 15): Hòa thượng Chiếu Không trùng tu chùa thành hai gian bằng gạch.
  • 1842 (Thiệu Trị): đúc tượng Quan Âm, trùng tu lớn chùa Tứ Ân.
  • 1847–1851: xây dựng thêm các tòa nhà, sơn son thếp vàng tượng Phật. Tổng đốc Nguyễn Đăng Giai cúng 1.000 quan tiền và 1 thỏi vàng; Bố chánh sứ Thái Nguyên Phạm Bạch Như cúng 200 cây gỗ.
  • 1876 (Tự Đức 29): môn nhân Phổ Thuần dựng Tiền đường 5 gian.
  • 1881 (Tự Đức 34): sư Phổ Tiến cho đúc chuông đồng chùa Tứ Ân.

Thời kỳ hiện đại

Các sư tăng sơn môn Bổ Đà nhiều người đã cởi áo cà sa tòng quân, noi theo truyền thống “phụng đạo yêu nước”. Sư cụ Đức Chính, Phó hội trưởng Hội Phật giáo Việt Nam, được tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba. Từ năm 2000 đến nay, khu di tích được trùng tu nhiều hạng mục: tòa Tam bảo, chùa Cao, 97 ngôi tháp, nhà Ni, nhà Khách, am Tam Đức…